Industrial Engineering Board


يادآوري 9 كتاب فارسي توليد و تفكر ناب

كتاب همراه ناب‌انديشان

فرهنگ اصطلاحات ناب (Lean Lexicon)، مشتمل بر تشريح تصويري مهم‌ترين و پركاربردترين اصطلاحات ناب است. در اين كتاب براي هر اصطلاح ناب يك توضيح روشنگر، يك مثال و تصويرهايي براي درك بهتر مطلب آمده است. فرهنگ اصطلاحات ناب، مشتمل بر 167 اصطلاح كليدي ناب، همراه با 56 تصوير است.

 

مقدمه‌اي بر هرگونه رهبري ناب كه خواهد آمد

براي آغاز سفر ناب بايد رهبران، مديران و كاركنان شركت، ديدگاه‌هاي خود را تغيير دهند. تغيير فرهنگي و كنار گذاشتن عادت‌ها و رويه‌هاي كاري قديمي و راه حل‌هاي سنتي تنها راه انجام يك دگرگوني ناب اثربخش و پايدار است.

دكتر دمينگ، كسي كه كيفيت و مديريت نوين را به ژاپني‌ها آموخت، يكي از نخستين كساني است كه پس از جنگ جهاني دوم، به مقابله با شيوه‌ي مديريت پراتلاف سنتي پرداخت و اساس يك شيوه‌ي مديريت نوين را پي ريخت. وي به همه نشان داد كه روش‌هاي سنتي رهبري و مديريت شركت‌ها و برخورد با مشتريان، كاركنان و تامين‌كنندگان غلط بوده و بايد روش نويني جايگزين آنها شود.

اگر مي‌خواهيد خيزش ناب خود را آغاز كنيد، كار را از تغيير بينش خود شروع كنيد. كتاب چهار روز با دكتر دمينگ (Four Days With Doctor Deming)، كه حاوي مطالب كامل يك سمينار چهار روزه‌ي دكتر دمينگ است، مي‌تواند شما را براي اين تغيير آماده كند. خواندن اين كتاب مثل آن است كه نظرات و انديشه‌هاي وي را از نزديك از خود او بشنويد.

 

كسي كه كيفيت را به ژاپني‌ها آموخت

در دهه‌ي 1950، ژاپني‌ها آموزه‌هاي دكتر دمينگ در زمينه‌ي مديريت و كيفيت را از وي آموختند و با بكارگيري آنها، توانستند صنايع ورشكسته‌ي خود را بازسازي كرده و ژاپن را تا مرحله‌ي برتري اقتصادي كنوني به پيش ببرند. بعضي از شركت‌هاي آمريكايي نيز در دو دهه‌ي اخير، انديشه‌ها و آموزه‌هاي دكتر دمينگ را در كانون توجه خود قرار داده و توانستند از عمق شكاف رقابتي خود با ژاپني‌ها بكاهند.

Rafael Agvaio، از شاگردان دكتر دمينگ است كه توانسته با مطالعه‌ي دقيق آموزه‌هاي وي، كتابي را سرشار از مثال‌هاي كاربردي و توضيحات روشنگر بنويسد كه امكان درك عميق ايده‌ها و آموزه‌هاي دكتر دمينگ را براي هر كس با هر سطح دانشي فراهم آورد و نشان دهد كه چگونه مي‌توان از اين ايده‌ها در صنايع مختلف توليدي، خدماتي و امور مختلف استفاده كرد. (آموزه‌هاي دكتر دمينگ (Dr. Deming))

 

داستان گذار از توليد انبوه به توليد ناب

به راستي تويوتا چگونه تويوتا شد و به حدي رسيد كه اكنون نه تنها بزرگترين شركت خودروساز دنيا، بلكه سودآورترين نيز هست؟

Taiichi Ohno، مديرعامل سابق تويوتا و معمار سيستم توليد تويوتا، حاصل 40 سال تلاش بي‌وقفه براي ساختن اين سيستم را كه بعدها به توليد ناب نيز معروف شد در كتاب ساده و روان سيستم توليد تويوتا (Toyota Production System) تشريح كرده است.

جيم ووماك و دان جونز، كتاب سيستم توليد تويوتا را كتاب كلاسيك توليد ناب ناميده‌اند، كتابي كه فلسفه و روح حاكم بر توليد ناب و چگونگي پيدايش، رشد و توسعه آن را نشان داده و خواننده را عميقا، با اصول، مفاهيم و تكنيك‌هاي ناب آشنا مي‌كند. اين كتاب در عين حال نشان مي‌دهد كه چه كوشش‌هايي لازم است تا بتوان بر مقاومت‌ها غلبه كرد و خيزش ناب را آغاز كرده و با موفقيت به انجام رساند.

قبل از آغاز هر گونه مطالعه و دگرگوني ناب، براي آنكه بتوانيد از مفهوم واقعي توليد ناب آگاه شده و درك درستي از چالش‌هاي پيش رو داشته باشيد، كتاب سيستم توليد تويوتا را بارها بخوانيد.

 

ماشيني كه جهان را تغيير داد

كتاب دوران‌ساز توليد ناب، كه دانش مديريت را به دو دوره‌ي قبل و بعد از آن تقسيم مي‌كند، بر اساس تحقيقي نگاشته شد كه به رهبري جيم ووماك، دان جونز و دان روس و توسط MIT با همكاري پنجاه شركت خودروسازي در هيجده كشور مختلف صورت گرفت. اين تحقيق كه پنج سال به طول انجاميد و همچنان گسترده‌ترين تحقيق مبتني بر ارزيابي مقايسه‌اي است كه تاكنون در هر صنعتي انجام شده است در جستجوي پاسخ اين پرسش انجام شد: چرا صنايع خودروسازي ژاپن و در بين آنها تويوتا به اين حد از موفقيت بدون وقفه دست يافته‌اند؟ به راستي تفاوت واقعي در چيست؟

كتاب توليد ناب يا ماشيني كه جهان را تغيير داد (The Machine that Changed the World)، ارائه‌ي گزارشي كامل و همه‌جانبه درباره‌ي نتايج اين تحقيق است، كتابي كه نويد ظهور شيوه‌ي جديد توليدي را داد، شيوه‌اي كه توليد ناب ناميده شد.

كتاب توليد ناب در واقع يك مقايسه‌ي جامع بين دو سيستم كسب و كار است، انبوه در مقابل ناب. اين كتاب از كامل‌ترين كتبي است كه درباره‌ي تفاوت‌هاي اين دو سيستم در زمينه‌ي طرز كار كارخانه، مديريت نيروي انساني، رفتار با مشتري و بازاريابي، نحوه‌ي طراحي و تكوين محصول جديد، رفتار با تامين‌كننده و در نهايت كل جامعه نوشته شده است.

در اين كتاب، يك گزارش كامل، ساده و همه‌جانبه از عملكرد كل سيستم توليد ناب در همه‌ي جنبه‌ها در مقايسه با توليد انبوه ارائه شده و عنوان شده است كه نه تنها توليد ناب به زودي در عرصه‌ي خودروسازي و در بيرون از ژاپن بلكه در تمام صنعت‌ها و در سرتاسر جهان به شيوه‌ي توليد غالب مبدل شده و نحوه‌ي زندگي همه را تحت تاثير قرار خواهد داد.

كتاب توليد ناب، راهنماي تمام مديران در تمام محيط‌هاي صنعتي است براي آنهايي كه مي‌خواهند به يك ناب‌انديش تبديل شوند و در شركت خود آغازگر خيزش ناب بوده و آن را از سيستم سنتي توليد انبوهي به سيستم نوين ناب هدايت و رهبري كنند.

 

ريشه‌كن كردن اتلاف و آفرينش ارزش در سازمان‌ها

تفكر ناب، مبتني بر پنج اصل اساسي است كه نشان مي‌دهد چگونه مي‌توان گام به گام و مرحله به مرحله، يك شركت را از يك سيستم توليد انبوه به يك سيستم توليد نابي مبدل كرد. تفكر ناب كه براي نخستين بار توسط جيم ووماك و دان جونز ( مولفين كتاب توليد ناب: ماشيني كه جهان را تغيير داد) و بر اساس اصول كسب و كار تويوتا تدوين شده است به بسياري مديران در سرتاسر جهان كمك كرده است بتوانند براي آفرينش ارزش واقعي براي مشتري، از جعبه ابزار بهبود ناب، به گونه‌اي اثربخش استفاده كنند.

كتاب تفكر ناب (Lean Thinking)، كه به كتاب كلاسيك جيم ووماك و دان جونز معروف است نزديك به يك دهه از انتشار ويرايش نخستين آن به زبان انگليسي مي‌گذرد، شواهد بسيار نشان مي‌دهد كه اين كتاب و اصول پنج‌گانه‌ي تفكر ناب براي اهل صنعت و هرگونه كسب و كاري (اعم از توليدي و خدماتي) به گونه‌اي فزاينده، راهگشا و مفيد بوده است. تفكر ناب و اصول پنج‌گانه‌ي آن را مي‌توان رهيافت سيستماتيك به بهبود نيز نام نهاد.

جيم ووماك و دان جونز در سال 2003 و بر اساس تجارب و مطالعات بعدي خود ويرايش جديد تفكر ناب را منتشر ساختند كه بخشي درباره‌ي وضعيت كنوني شركت‌هاي ناب كه در ويرايش نخست درباره‌ي آنها سخن رفته بود، به آن اضافه شده است و شامل تجديدنظر و تكميل برنامه‌ي عملياتي ارائه‌شده در ويرايش نخست كتاب است.

در ترجمه‌ي اخير آن نيز گزارشي درباره‌ي تجربه‌ي ناب‌سازي در ايران براي نشان دادن امكان تحقق توليد و تفكر ناب در كشور و نحوه‌ي انجام آن ارائه شده است.

 

نقشه‌برداري جريان ارزش: ابزاري براي آفرينش ارزش و حذف توليد در كف كارگاه

نقشه‌ي جريان ارزش الگو و برنامه‌ي خيزش ناب است و آموزش ديدن (Learning To See) كتابي است كه اين ابزار مفيد و قدرتمند را به زباني ساده، به صورت گام به گام به همگان، فارغ از ميزان تجارب ايشان آموزش مي‌دهد. اين كتاب بس نوآورانه كه ابزار نقشه‌برداري جريان ارزش را معرفي مي‌كند و نحوه‌ي كار با آن را آموزش مي‌دهد، بسيار ساده و قابل درك است. اين كتاب كه برنده‌ي جايزه شينگو (1999) است، حاوي نقشه‌هاي واقعي است كه به وسيله نمودارها و تصاويري روشن و به سادگي هرچه تمام‌تر نمايش داده شده‌اند.

نقشه‌برداري جريان ارزش، يك ابزار كاربردي است كه حركت مواد و اطلاعات را در طول هر فرايند با استفاده از علائم اختصاري نشان مي‌دهد. نقشه‌هاي جريان ارزش، شامل دو نقشه‌ي وضع موجود و وضع آينده است. نقشه‌ي وضع موجود، تصويري از كل فرايند توليد محصول (شامل فعاليت‌‌هاي ارزش‌آفرين و ارزش‌ناآفرين) را به مديران و مجريان ارائه مي‌كند و نقشه‌ي وضع آينده، يك مسير مشخص را براي پياده‌سازي سيستم ناب در كارخانه تدوين مي‌كند.

كتاب حاضر، مفاهيم پيچيده و مشكل را در قالب يك نقشه نشان مي‌دهد و با اين ابزار بسيار ساده، كارخانجات همان چيزي را به دست مي‌آورند كه براي فهم و درك جريان ارزش لازم دارند.

 

كارگاه آموزشي براي استقرار سلول حركت پيوسته در كف كارگاه

كتاب كارگاهي آفرينش حركت پيوسته (Creating Continuous Flow)، با بياني ساده و گام به گام، مراحل استقرار يك سيستم حركت پيوسته‌ي پايدار مواد و اطلاعات در سلول‌ها و خطوط توليد را آموزش مي‌دهد. استقرار حركت پيوسته، گام اول و پيش‌نياز دست‌يابي به هر گونه جريان ارزش نابي است.

اين كتاب، همچون كتاب آموزش ديدن و ساير كتاب‌هاي Lean Enterprise، برنده‌ي جايزه شينگو شده است. آفرينش حركت پيوسته شما را به سطح جديدي از عملكرد خواهد رساند تا بتوانيد با طراحي درست و كاراي سلول‌هاي حركت پيوسته، به شكل قابل توجهي از هزينه‌ها و زمان انتظار توليد خود را بكاهيد.

آفرينش حركت پيوسته گام منطقي بعد از نقشه‌‌برداري جريان ارزش است. شما در مرحله‌ي نقشه‌برداري جريان ارزش، بايد فرايند سرعت‌ساز (فرآيند پيشتاز) خود را تعيين كرده و نحوه‌ي حركت مواد و اطلاعات در كارخانه را نيز طراحي كره باشيد.

پس از اين كار، گام بعدي آن است كه از سطح كارخانه به سطح فرايند آمده و سلول حركت پيوسته پيشتاز (سرعت‌ساز) خود را محقق كنيد. اين كار باعث مي‌شود كه شما آهنگ توليد را براي كل كارخانه و جريان ارزش، تغيين كرده و اصول حركت پيوسته را در هر جا كه بتوان پياده كنيد.

واقعا، اگر مي‌خواهيد يك جريان ارزش ناب داشته باشيد، جريان ارزشي با حداقل اتلاف و حداكثر ارزش‌آفريني براي مشتري، بايد بتوانيد يك حركت پيوسته واقعي را در فرايندهاي خود متحقق كنيد. كتاب آفرينش حركت پيوسته، راهنماي عملي شما براي تحقق عملي چنين حركت پيوسته‌ي تك‌واحدي‌اي خواهد بود.

 

بهبود كيفيت محصول از طريق جلوگيري از بروز عيوب

پس از پياده‌سازي حركت پيوسته (و همچنين پس از استقرار سيستم كشش هموار)، شما بايد بتوانيد از هرگونه توقف ناخواسته در فرايند سرعت‌ساز خود جلوگيري كنيد، توقف به خاطر خرابي ماشين‌ها، نرسيدن مواد اوليه، غيبت كاركنان و مهم‌تر از همه، توليد محصول معيوب يا دريافت قطعه معيوب.

براي تحقق چنين آرماني شما بايد به خرابي صفر، عدم تامين به موقع صفر و عيوب صفر دست پيدا كنيد. در توليد ناب (يا همان سيستم توليد تويوتا) هيچ يك از اين اهداف دست‌نيافتني نيستند و براي دست‌يابي به آنها تكنيك‌هاي خاصي طراحي شده و بكار مي‌روند.

تكنيك دست‌يابي به عيوب صفر، يكي از ضرورت‌هاي يك فرايند ناب، پوكا- يوكه (Poka-Yoke) است. اين كتاب شامل 100 مثال كاربردي از نحوه پياده‌سازي تكنيك‌هاي ضد خطا است.

 

كتاب‌هاي فوق از طريق 09122658191 يا info@LeanSoul.com با ارائه و ارسال مشخصات فردي، آدرس و تلفن قابل تهيه است. گروه LeanSoul در ادامه‌ي فعاليت‌هاي خود جهت ترويج و توسعه‌ي دانش توليد و تفكر ناب در همكاري با نشر آموزه اقدام به ارسال رايگان كتب فوق به تمام نقاط کشور از طریق پست عادی مي‌نمايد.


كاشانه، گروه علمي- كاربردي مهندسي صنايع