Industrial Engineering Board


جستجوي مفاهيم علمي مدرن در آموزه‌هاي ديني

سوره‏ي والعصر و چرخه‏ي بهبود (دکتر محمدحسين سليمي)

 

دانشمندان پيشگام معاصر پس از سال‌ها تحقيق و بررسي به چرخه‏ي بهبود در مديريت‌هاي سازماني دست يافته‌اند. اين چرخه كه به چرخه‏ي بهبود PDSA (دمينگ) معروف است، نقش بسيار اساسي در استراتژي‌ها و تكنيك‌هاي حل مساله ايفا مي‌كند. اين در حالي است ‌كه در قرآن مجيد، كتاب آسماني مسلمانان، به اين مطلب با مفهومي بسيار متعالي‌تر اشاره شده است.

در سوره‏ي والعصر آمده است كه كليه‏ي انسان‌ها در كليه‏ي مقاطع زماني در كجروي و انحراف، راه مي‌پيمايند، مگر آناني كه به حقيقت عالم ايمان آورند و كار نيك انجام دهند و در اين دو مرحله، يكديگر را به حق و صبر توصيه نمايند. چرخه‏ي PDSA نيز، مسير بهبود را در تلاش و سپري كردن مداوم چهار مرحله‏ي برنامه‌ريزي (Plan)، اجرا (Do)، مطالعه‏ي نتايج اجرا و ارزيابي تفاوت‌ها با برنامه (Study) و در نهايت انجام اقدامات اصلاحي در برنامه‌ريزي و اجرا (Act) مي‌داند.

در تناظر اين دو مي‌توان اين‌گونه اشاره كرد كه مرحله‏ي اول چرخه‏ي بهبود، ناظر به برخورداري از ايده‌اي روشن، و طرح و برنامه‌اي شفاف و عاقبت‌انديش است كه از اين مرحله مي‌توان به شناسايي هدف، ايجاد باور و ايمان به آن اشاره كرد. مرحله‏ي دوم چرخه‏ي بهبود به اجرا اشاره دارد. اجرا متناظر با انجام عمل صالح است. به عبارت ديگر بايد در راستاي تحقق همان جهت‌گيري و هدف‌گذاري اوليه، كارهاي درست را انجام ‌داد و از اقدامات شتابزده و انحرافي پرهيز كرد. در سوره‏ي عصر به دو فراز ديگر نيز اشاره شده است. اين دو فراز، به دو توصيه تاكيد دارند. نخست آن كه در همه‏ي احوال، حق و ميزان در نظر انسان‌ها مجسم باشد و ديگر آن كه در راه رسيدن به هدف، صبر و استقامت فراموش نشود. اغلب به هنگام انجام اصلاحات سيستمي و فردي، به علت سختي ترك عادت‌هاي اشتباه و رفتارهاي غلط، مقاومت‌ها بروز مي‌كنند و تلاش فراواني براي ترك و تغيير عادات غلط مديريتي و عملياتي لازم است تا مسير و راه درست دنبال شود. دو مرحله‏ي پاياني چرخه‏ي بهبود نيز ناظر به اين دو فراز هستند. (مشاهده‏ي تصوير)


كاشانه، گروه علمي- كاربردي مهندسي صنايع